Trước hết, hãy để tré đạt độ chín phù hợp
Tré là món ăn tiếp tục biến đổi sau khi gói. Các tư liệu truyền thống thường nhắc khoảng hai đến ba ngày để hương vị lên men rõ hơn, nhưng thời gian thực tế còn phụ thuộc vào quy trình của cơ sở, nhiệt độ và điều kiện bảo quản. Vì vậy, căn cứ an toàn nhất vẫn là ngày dùng, hạn sử dụng và hướng dẫn ghi trên nhãn của sản phẩm đang cầm trên tay.
Không nên tự áp một con số chung cho mọi loại tré. Khi nhận hàng, hãy kiểm tra bao bì còn nguyên, thông tin ngày sản xuất rõ ràng và sản phẩm được bảo quản đúng chỉ dẫn. Nếu có mùi bất thường khác hẳn mùi lên men quen thuộc, bao bì phồng rách, nhớt lạ hoặc dấu hiệu hư hỏng, không nên cố nếm thử.
Bóc, đánh tơi và quan sát
Một gói tré nhỏ thường có nhiều lớp bọc. Hãy tháo lớp ngoài, mở lá chuối và lá ổi, rồi đặt phần tré lên đĩa sạch. Dùng đũa đánh tơi nhẹ để các sợi thịt và bì tách ra, đồng thời giúp mùi thơm lan đều.
Đừng vội trộn quá nhiều thứ. Hãy thử một miếng tré nguyên bản trước. Một miếng ngon thường cho cảm giác giòn, có vị chua nhẹ vừa phải, mùi riềng và tỏi rõ nhưng không gắt, vị thịt và mè vẫn nhận ra được. Mục đích của lần nếm đầu là hiểu sản phẩm; đồ ăn kèm nên đến sau để bổ sung, không che lấp.
Bộ đôi quen thuộc: tương ớt và đậu phộng
Trong lời kể về cách ăn của gia đình bà Đệ, tương ớt và đậu phộng rang giã nhỏ là hai thứ đi cùng rất hợp. Tương ớt thêm vị cay, ngọt và độ sánh; đậu phộng tạo mùi rang thơm và cảm giác bùi. Chỉ nên cho từng ít một, nhất là khi tré đã có độ cay riêng.
Có thể đặt tương ớt bên cạnh để chấm thay vì trộn toàn bộ. Cách này giúp mỗi người tự điều chỉnh và giữ được kết cấu của tré lâu hơn. Đậu phộng nên rắc sau cùng để còn giòn.
Thêm đồ chua và rau thơm khi muốn một đĩa đầy đặn
Đu đủ, cà rốt ngâm, củ kiệu, tỏi thái lát, rau húng hoặc các loại rau thơm là những lựa chọn thường gặp. Đồ chua làm đĩa tré sáng và đỡ ngấy; rau thơm mang thêm hương tươi; tỏi tạo vị nồng rõ hơn.
Nếu dọn cùng nem và chả, nên xếp riêng từng phần trước khi trộn. Như vậy người ăn có thể thử từng món, rồi kết hợp theo khẩu vị. Một số người thích cuốn tré cùng rau sống hoặc bánh tráng mỏng, nhưng đó là cách biến tấu; không phải điều kiện để gọi là ăn “đúng”.
Tré ngon nhất trong một cuộc gặp không vội
Tré có thể làm món khai vị trước bữa ăn, món nhắm trong buổi gặp bạn hoặc món tiếp khách ngày Tết. Nó hợp với đồ uống tùy khẩu vị, từ trà đến bia hoặc một chút rượu. Điều nên tránh là biến lời gợi ý thành khuôn phép: trẻ em, người không uống cồn hoặc người cần hạn chế cay vẫn có thể thưởng thức tré theo cách phù hợp với mình.
Cách ăn đúng nhất, sau cùng, là cách giúp người ta nhận ra món ăn thay vì phủ lên nó quá nhiều gia vị. Hãy bắt đầu bằng một miếng nguyên bản, thêm tương ớt và đậu phộng vừa đủ, dùng đồ chua để cân bằng, rồi ăn chậm để cảm nhận từng lớp vị.
Tré vốn là món ăn bình dị. Sự tinh tế của nó không nằm ở nghi lễ, mà ở chỗ trong một miếng nhỏ vẫn có thể nghe được nhiều tiếng nói: thịt và bì, riềng và tỏi, mè và lá, vị chua của thời gian cùng bàn tay của người làm nghề.